Sözer AKYILDIRIM

Sözer AKYILDIRIM

[email protected]

ŞEB-İ YELDA GECESİNİ VE NARDUGAN BAYRAMI

20 Aralık 2022 - 22:29

ÖĞRETİM GÖREVLİSİ SÖZER AKYILDIRIM TRT ERZURUM RADYOSU” BÖLGENİN SESİ
“PROGRAMINDA: ŞEB-İ YELDA GECESİNİ VE NARDUGAN BAYRAMINI ANLATTI
Öğretim Görevlisi Sözer AKYILDIRIM TRT Erzurum Radyosunun canlı yayın konuğu oldu.

Sözer Akyıldırım Iğdır’ımızda, unutulmaya yüz tutan kadim kültürel değerlerimiz olan Şeb-
i Yelda ve Nardugan Bayramını için şunları anlattı :

21 Aralık'ta güneş ışınları Oğlak Dönencesi'ne dik gelir. Bunun sonucunda kuzey yarımkürede kış mevsimi, güney yarımkürede yaz mevsimi başlar. Kimilerine göreyse bu tarih, kış ve yaz mevsimlerinin başlangıcı değil tam ortasıdır.
21 Aralık günü kuzey yarımkürede en uzun gece (kış gündönümü), güney yarımkürede en uzun gündüz (yaz gündönümü) yaşanır. Bu tarihten sonra kuzey yarımkürede gündüzler uzamaya, güney yarımkürede kısalmaya başlar.
Her yılın 21 Aralık günü yaşanan en uzun gecesi, yani kış gündönümünün bir diğer adı 'Şeb-i Yelda'dır.
Başta İran, Azerbaycan, Türkmenistan, Türkiye olmak üzere birçok ülkede Şeb-i Yelda günü kutlamaları yapılır.
Bölgelere göre değişiklikler göstermekle birlikte, İran'da ve Azerbaycan'da yapılan Şeb-i Yelda kutlamalarında, ailenin en büyüğünün evinde toplanılır. Başta karpuz ve nar olmak üzere hemen her tür yiyecek hazırlanır, sabah güneşin doğuşuna şahit olana kadar bu gelenek devam eder.
Şeb-i Yelda olarak da kış mevsiminin başlangıcı, yeni yılın başı olarak da bilinirdi. Fakat en uzun gece olması nedeniyle de, gece bitip sabah güneş doğana kadar yemekler yenir, eğlenceler düzenlenirdi. Bugün bile başta İran olmak üzere birçok yerde, Şeb-i Yelda günü kutlamaları yapılır.
Bölgelere göre değişiklikler gösterse de özellikle İran'da yapılan Şeb-i Yelda kutlamalarında, ailenin en büyüğünün evinde toplanılır, başta karpuz ve nar olmak üzere hemen her tür yiyecek hazırlanır, sabah güneşin doğuşuna şahit olana kadar bu ritüel devam eder.
Bu kutlamada amaç bir taraftan en uzun gecenin karanlığında gelecek kötülükleri engellemek, diğer taraftan da güneşin doğuşuna şahit olarak kötülüklerin bitimine şahit olmaktır.
Türkler tarih sayfalarında yer almaya başladıkları ilk dönemlerden beri yeni yılı Akçam ağaçlarını süsleyerek, ateş yakararak ve dans ederek kutlarlar. Bu özel güne “Nardugan Bayramı” adı verilmiştir.
Nardugan Bayramı farklı Türk topluluklarında çeşitli şekillerde isimlendirilmiştir. “Koyaş Tuğa”, “Nardugan”, “Mardugan”, “Raştua”, “Nartavan”, “Nartukan”, “Nardava”, “Nardvan” bu
isimlendirmelerden birkaç tanesidir.
Asya Türkleri gecelerin kısalıp günlerin uzamaya başladığı dönemde akçam ağacını süslerler, ateş yakıp etrafında dans ederlerdi. Bu gelenek halen devam etmekte ve Nardugan Bayramı adıyla bilinmektedir.
‘Nar’ ateş ve ‘dugan’ doğan demek olduğundan Nardugan “doğan güneş”, yani uzayan gün anlamını taşır.
Hayat ağacına bağlı bir diğer inanç da bu ağacın göğü tuttuğu ve göğün insanların üstüne çökmesine engel olduğudur. Noel ağacı süslemesi de Asya kökenli olup, Türklerin Avrupa’ya hediye ettiği bir kadim inançtan türemiştir.

YORUMLAR

  • 0 Yorum