IĞDIRIMIZI ERMENİ İŞGALİNDEN KİM KURTARDI?

IĞDIRIMIZI ERMENİ İŞGALİNDEN KİM KURTARDI?

Öğretim Görevlisi Sözer AKYILDIRIM

IĞDIR ÜNİVERSİTESİ

Iğdır, 1828’den 1917 yılına kadar Rus işgalinde; 1918 ile 1920 arasın da, Ermeni işgalinde

kalmıştır. Iğdır ve köyleri 1915- 1920 yıllarında Ermeni katliamlarına en yoğun maruz kalan

bölgelerden biridir. O dönemde Iğdır halkının büyük bir kısmı katledilmiş, sağ kalanlar ise

kendi yurtlarını terk etmek zorunda kalmıştır. Kaça kaç adı verilen bu muhaceretlik Aras

nehrinin öte yakasında olduğu gibi Iğdır ve havalisinde de gerçekleşmiş, kaçkınlar İran

topraklarına sığınmıştır. Türk ordusu tek bir kurşun atmadan mı Iğdır’ımızı Ermenilerden

kurtarmıştır? Elbette ki Hayır. Milli Mücadele dönemine katkı sunan çeteler olmuştur, fakat

zafer düzenli ordu birliklerince gerçekleştirilmiştir.

*

KAZIM KARABEKİR PAŞA ANLATIYOR: IĞDIR ERMENİ İŞGALİNDEN NASIL

KURTARILDI:

Şimdi noktasına virgülüne dokunmadan Kazım Karabekir Paşanın, İstiklal Harbimiz,

Kitabının 2.Cildi sayfa 998 ve sayfa 1001 ile baş başa bırakıyorum.(Yapı Kredi

Yayınları,5.Baskı-İstanbul, Mart 2014)

Sayfa 998 paragraf( 7) yedi (tek tek saydım) :

‘’Ben de Gümrü’ye yürümekle beraber, Gümrü ile Kars arasına iki fırka bıraktığım ve

dedikleri hattı geçmeyeceğim hakkında Gürcülere malumat göndermiştim. Şimdi yapılacak

şey Ermenilere bir darbe daha vurmaktı. Bu da kendiliğinden hâsıl oldu. Ermeniler mütareke

şartlarımızı ağır bulduklarından kabul edemeyeceklerini 10 Teşrisani’de (Kasım ayı)

bildirdiler.’’

*

Sayfa 1001: İstanbul İşgalinden Şark Harekâtı Hitamına kadar

Mütareke Şartlarımız Kabul Etmeyen Ermenilere Karşı Tekrar Harp

Mütareke şartlarımızı kabul etmeyen Ermeniler ileri kıtalarımıza da taarruz ederek birkaç

neferimizi esir almışlardı.

11 Teşrisani’de karargâhımı Gümrü’ye naklettim. Ve Gümrü şark sırtlarında mevzi alan

Ermenilere karşı taarruz hazırlığına başladım ve Arpaçay’ın şarkında bazı mevkileri de işgal

ettirdim. Ermeniler de 12 Teşrisani’de Iğdır’ı boşaltarak Aras şimaline (Kuzey)çekildiler.

*

14 Teşrinisani Sabahleyin Ermeni mevzilerine karşı taarruza başlattım. Bir kaç saatte

Ermenileri yine iyi hırpaladık 7 şehit ve 50 yaralı verdik. Ermeniler şarka doğru çekildiler.582

maktul (ölü) bıraktılar, fakat sağ yanımızdaki Ermeni kıtaları yerlerinde duruyorlardı. Bunlara

da 17 Teşrinisani’de taarruz ettik. Öğleye kadar doğru bunları da mağlup ederek cenuba

(Güney) doğru tardettik .(uzaklaştırmak)

*

15 Teşrinisani’de Ermenilerin Şahtahtı müfrezemize taarruzu zayiyatla tard olundu.3’ü zabit

olmak üzere 210 esir alındı. Alınan esirlerin sayısı iki bine vardı. Son darbelerden sonra

Ermeniler mütareke şartlarımızı kabul ettiler.

*

17 Teşrinisani’de saat 3 de karargâhıma gelen bir Ermeni erkân-ı harp yüzbaşısı Ermeni

başkumandanı ve hariciye nazırının mütareke şartlarımızı kâmilen kabul ettikleri mektubunu

getirdi.

*

18’de Ermeni dâhiliye nazırı bir erkân-ı harp yüzbaşısı ile karargâhıma geldi. Bolşeviklik

ihtilalinden kurtulduklarından sulh muahedesi başlar başlamaz istediğimiz silahları

vereceklerini ve hafif makinalı tüfekleri az olduğundan tedricen vermelerine müsaade rica

etti, muvafakat ettim.

*

Mütareke şartı olarak Ankara’nın istediği biner mermisi ile 2000 tüfek,3 batarya seri ateşli

koşulu dağ topu, yine koşulu 40 makinalı tüfengi Ermenilerden alarak şark cephesinin ilk

zafer hediyesi olarak garp cephemize yola çıkardım.

*

25 Teşrinisani’de Gümrü’de reisliğim altında Ermeni Hatisyan heyeti ile muahedesini

müzakereye başladık.27 Teşrinde Ermeni heyetine Sevr muahedesindeki imzalarını geri

aldırdık. Bugünü bu meş’um muahedenin yırtıldığı bir gün olarak tes’id ettik. Ve Ankara’ya

müjdeledim

*

3 Kanunıevvel (Aralık ayı)’de Gümrü Muahedesini imzaladık.5 Kanunıevvel’de de

nezdimizdeki Rus murahhası sonradan sefir olan Mdivani ve hariciye komiserinden bir telgraf

aldığını bildirdi.’’Muhadenet ahitnamesini Türkler aldı mı ne zaman ve nereye, hangi

heyetleri gelecek? Ermenilerle sulhu Taşnaklarla yapmayıp Bolşeviklerle de yapsanız aynı

esas dâhilinde olabilir.’’

*

Ben de şu cevabı verdim :’’Ahitnameyi hükümetimiz aldı. Yusuf Kemal Bey Ankara’ya

döndü. Hal-i hazıra, göre esaslar yapılıyor. Heyet hakkında emir almadım, sorarım.

Taşnaklarla sulhu imzaladık.’’

Ermeniler Bolşevikliği ilan ettiler.

*

Sayfa 1002 Şark Muvaffakiyetlerimizin Takdir Olunuşu

Bu hususta resmi olarak Mustafa Kemal Paşa ve Fevzi Paşalar vesaireden aldığım tebriklerin

üstünde bir kıymeti haiz olan İsmet Bey’in bir mektubu ile bir telgrafıdır.

SONUÇTA:

Iğdır ve havalisi Kazım Karabekir Paşanın komutasında TBMM Orduları tarafından( yani

düzenli ordu birlikleri) , kahramanca verilen savaş sonucu, Ermeni işgali ve zulmünden

kurtarılmıştır. İsimleri birer mitolojik kahraman haline getirilen çeteler, maalesef köyler

basılırken, ahali katledilirken, kadınlar tecavüzlere uğrarken, çocuklar, genç hanımlar

Ecmiyzadine götürülürken neredeydiler? Bizlere bu vatanı kanları, canları pahasına hediye

eden tüm şehit ve gazilerimizi, kaça kaç döneminde başlarından bin bir türlü eza ve cefa

geçen, gözleri önünde anasını, babasını, kardeşini, evladını kaybeden insanlarımızı saygı,

sevgi ve rahmetle anıyorum.

BU VATAN KİMİN?

Bu vatan toprağın kara bağrında

Sıradağlar gibi duranlarındır,

Bir tarih boyunca onun uğrunda 

Kendini tarihe verenlerindir.

Tutuşup kül olan ocaklarından, 

Şahlanıp köpüren ırmaklarından,

Hudutlarda gaza bayraklarından 

Alnına ışıklar vuranlarındır.

Ardına bakmadan yollara düşen,

Şimşek gibi çakan, sel gibi coşan,

Huduttan hududa yol bulup koşan,

Cepheden cepheyi soranlarındır.

İleri atılıp sellercesine 

Göğsünden vurulup tam ercesine,

Bir gül bahçesine girercesine 

Şu kara toprağa girenlerindir.

Tarihin dilinden düşmez bu destan,

Nehirler gazidir, dağlar kahraman,

Her taşı yakut olan bu vatan 

Can verme sırrına erenlerindir.

Gökyay'ım ne yazsan ziyade değil,

Bu sevgi bir kuru ifade değil,

Sencileyin hasmı rüyada değil, 

Topun namlusundan görenlerindir.

Orhan Şaik GÖKYAY