ALİ EKBER TUFAN ( UNUTULAN BİR MİLLİ KAHRAMAN )

ALİ EKBER TUFAN ( UNUTULAN BİR MİLLİ KAHRAMAN )

Öğretim Görevlisi Sözer AKYILDIRIM

IĞDIR ÜNİVERSİTESİ

Ali Ekber Tufan 1874 yılında Iğdır-Melekli köyünde dünyaya gelmiştir.’’Ramazanoğlu ‘’

olarak bilinen geniş bir aileye mensuptur. Erivanda Rus Gymnasiumun’dan (lise ) mezun

olmuştur. Okul arkadaşları arasında Dro lakaplı Drastamat Kanayanda vardır.

Ali Ekber Tufan Çarlık Rusya’sı Duma’sında(Parlemento) Erivan Milletvekilliği yapmış, daha

sonra Azerbaycan Milli Şurasında Müsavat (Eşitlik) Partisi 1.Dönem Iğdır Milletvekili

olmuştur. Difai (Savunma) Teşkilatının bir üyesidir. Difai Teşkilatı Azerbaycan Türklerinin Rus

ve Ermeni Saldırganlığına karşı 1905 yılında kurulmuş ilk milli teşkilatıdır. Ali Ekber Tufan

İttihad-ı İslam Türk Birliği ile Erivan Müsavat Partisi Temsilciliğini görevini de yapar.

I.Dünya Savaşında Cemiyet-i Hayriye Iğdır Temsilcisi olarak Sarıkamış Felaketinde

ordumuza ve TBMM Ordusuna Kafkasya üzerinden yapılan yardımları organize etmiştir.

Mehmet Emin Resul zade’nin yakın arkadaşıdır. Uzun yıllar onunla çalışır, Türk Ordusunun

Iğdır’a ulaşabilmesi için, Iğdır İcra Komitesini 1915 -1917 yılları arası kurar. Milli direnişi

örgütler

1917-1920 arasında Iğdır Milli Cumhuriyetini ilan eder. Cumhuriyetin sınırları arasında Iğdır,

Tuzluca, Aralık, Şerur, Bayazıt ,Vedibasar ,Serdarabad vardır.Başkent Meleklidir.Ali Ekber

Tufan,bu Cumhuriyetin ilk başkanı olarak seçilir ,Iğdır Milli Cumhuriyeti, Mavera-i Kafkasya

Cumhuriyeti Kurucu Meclisi (SEYM ) tarafından da tanınır.Mehmet Emin Resul zadenin

yardımlarıyla Iğdır Milli Hükümetinin askerlerine silah temin edilir.

Ermeni Devrimci Federasyonu (Taşnaksutyun) lideri, çocukluk ve okul arkadaşı General

Drastamat Kanayan (Dro) ile karşı karşıya gelmiş, Melekli-Kireler savaşında Dro, Ali Ekber

Tufana mağlup olmuş, esir düşmekten son anda kurtulmuştur.

Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından sonra başlatılan Nüfus Mübadelesi ile Sürmeli

Mahalının Türk Ocağı Başkanlığını üstlenerek Iğdır’a göç eden halk ile ilgilenmiştir.

1926 yılında Ağalar ve Beylerin Sürgün edilmeleriyle, (Feodalitenin tasfiye edilmesi) ilgili

kanun hükmünde, hakkında sürgün kararı çıkınca Bakü’ye kaçmış ve Sovyet hükümeti

tarafından tutuklanmıştır. Milletler Cemiyeti Komiseri olan arkadaşı Josef Stalin tarafından,

özel izinle serbest bırakılmış ve Bakü’den, İran’a geçmiştir. 1938’ de Türkiye’de çıkarılan af

yasası ile Iğdır’a dönmüştür.

Ali Ekber Tufanın mücadele dolu yaşamı 1974 yılında nihayete erer. Naaşı Melekli Çay Başı

Mezarlığındadır. Onun ölümü Azerbaycan Türkleri arasında büyük teessür uyandırdı.

Vikipedia.org

Meleklininsesigazetesi.tr.gg