MEHMET ÇAVUŞ GERÇEĞİ

MEHMET ÇAVUŞ GERÇEĞİ

Son birkaç yıldan beri Iğdır’ın Ermenilerden kurtarılmasında şehit olan Çankırılı

Mehmet Çavuş üzerinde polemikler yapılmaktadır. Her şeyden önce Mehmet Çavuş

Iğdırlıların hafızasında milli ve manevi bir kahramandır. Bunu zihinlerden

kazınmasına kimsenin gücü yetmez.

Ancak bir gerçek vardır ki; Mehmet Çavuş gerçekten de milli bir kahramandır. Iğdır’ın

düşman işgalinde vatan uğruna mücadelede ilk şehittir.

Silah arkadaşları ve yöre halkı tarafından 1920 Yılında Mehmet Çavuş adına anıt

niçin yapıldı. Var olmayan bir olay o günlerde niye gündeme getirilmiş? 99 Yıl sonra

geçmişi hiçbir belge olmadan hatıralara dayandırarak yok saymak bu insanlara

saygısızlık değil mi?

Mehmet Çavuş’la ilgili dönemin tarihçi ve yazarlarının birçok eserleri mevcuttur.

Bölgemizin ve Türkiye’nin ünlü yazarı M. Fahrettin Kırzıoğlu, Kars Tarihi isimli

kitabında bölgenin tarihi üzerine Iğdır’ı da kapsayan büyük bir çalışma yapmıştır.

Araştırmacı-Yazar Veli ORKUN, 1955 Yılında yayınladığı (Aydın Matbaası) Sürmeli

Çukuru Iğdır Tarih ve Coğrafyası kitabında Mehmet Çavuş’un ilk şehit olduğunu

belirtmiştir.

Türkiye Anıtlar Derneğinin basımını gerçekleştirdiği Cem Ender ARSLANOĞLU’nun

yazdığı Kars Şehitliklerimiz ve Mehmetçiğimiz isimli eserinde Mehmet Çavuş ile ilgili

bilgileri geniş bir şekilde vermiştir. Görgü tanıklarından Iğdırlı Şair Kerim Yaycılı’nın

da Iğdır’ın Kurtuluşu şiirini aynı esere koymuştur.

Cem Ender Araslanoğlu Cenubigarbi Kafkas Hükümeti Muvakata-İ Milliyesi eserinde

de Iğdır’ın Kurtuluş kısmına yer vermiştir.

Iğdırlı Yazar Nizamettin ONK, Iğdır’ın Kurtuluşu Çankırılı Mehmet Çavuş üzerine bir

çalışma yapmış, Mehmet Çavuş ile ilgili olarak geniş bir şekilde araştırma yapmıştır.

(Uyum Ajans Ankara 2008)

Bakanlar Kurulunun 20.07.1980 Tarih ve 8/1307 Sayılı kararıyla Kamu Yararına

hizmet verdiği kabul edilen Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları basımını

yaptığı Nihat ÇETİNKAYA’nın hazırladığı “Iğdır Tarihi” isimli kitabında Iğdır’ın

Kurtuluşu ve Mehmet Çavuş hakkında geniş bilgilere yer verilmiştir. (Milli Yayınlar

İstanbul 1996)

RIDVAN BİLGE SERTEL (http://mithatuyanik78.blogcu.com/igdir-in-kurtulusunda-

cankiri-li-sehit-mehmet-cavus/11452778) Sayfasında Mehmet Çavuş için şunları

yazıyor: Büyük Selçuklu Hükümdarı Sultan Alparslan'ın Anadolu'nun fethi ile

görevlendirdiği komutanlarından biri olan Çankırı Fatihi Emir Karatekin1084

tarihinde, Çankırı’ya gelince Türkmen tayfasından bir boyu buralara yerleştiriyor.

Bilhassa Azerbaycan’dan getirdiği Türkmenlere Ilgaz Dağının güzelliklerinde iyi yerler

veriyor. Apsarı köyüne konan Azerbaycan Türkleri kısa sürede çoğalıyorlar, bir kısmı

Korgun (Kargın), bir kısmı da Kıyısın (Kızılsın) köylerini koruyorlar. Mehmet Çavuş’un

sata soyları Azerbaycan’dan ilk yerleşen kafiledendir. Bunlara Alapangil soyu

denilmektedir. Alapangil’lerden Osman Oğulları ya da Kezban Oğulları adıyla

tanınırlar. Osman’ın üç oğlundan en büyüğü olan Kadir’in oğlu Mustafa (Hicri 1259-

1329) nın eşi Ayşe’den Mehmet Çavuş dünyaya geliyor.(Hicri-1291. Miladi-1876)

Araştırmacı Yazar Zeynel LAZANOĞLU Mehmet Çavuş hakkında bir hikâye

yazmıştır.

Araştırmacı-Yazar Abdullah ÜNAL http://unal76.blogspot.com/2013/03/sehit-mehmet-

cavusun-hikayesi.html Mehmet Çavuş’u Köşesine taşımış.

Görüldüğü gibi Mehmet Çavuş hakkında bir sürü bilgi ve belge mevcuttur. “Şehitler

Diyarı Iğdır ve Mehmet Çavuş” isimli makalede bu kaynaklardan yola çıkarak bazı

hususları belirtmiştim. Mehmet Çavuş’un ailesinin Azerbaycan’dan gelip Çankırı Ilgaz

Dağı eteklerine yerleştiklerini (http://mithatuyanik78.blogcu.com/igdir-in-kurtulusunda-

cankiri-li-sehit-mehmet-cavus/11452778) adresinden alarak yazmıştım. Buradaki

amaç Mehmet Çavuş’un anlatılması olayıdır. Birileri bunu başka maksatlı

değerlendirmiş. Iğdır’ın kurtuluşunda mücadele eden kahramanları Her yazımızda ve

kitaplarımızda belirtmişiz. Bu yörede yaşayan insanlar birlik ve beraberlik içerisinde

yöremizin işgalden kurtuluşuna katkı sunmuşlardır.

Bir diğer husus İstiklal Madalyalı Iğdırlılar. Benim de Her Yönüyle Iğdır isimli kitabıma

koyduğum liste resmi arşivlerden alınmış listedir. Köy köy gösterilen saylılar resmi

arşivlerdeki kayıtlardan alınmıştır.

Vatan Sevgisi, Bizim kültürümüzde namusumuzun da bir parçasıdır, Mutluluğumuzun

da… Toprak basit bir toprak parçası değildir. Çünkü dünyanın herhangi bir yerindeki

toprak parçası bizim vatanımız olamaz. Vatanımızın bizde bıraktığı duygu fırtınasını

yaşatamaz. Vatan toprağı bir kere kazanıldığı şartlar itibarıyla diğer toprak

parçalarından ayrılır. Vatan uğruna savaşılır ve ölünür, en önemlisi de vatan için en

güzel değerlerle yaşanılır.

Bir şairimiz, “ot değil onlar dedenin saçları” der. Evet, yaylalarımızdaki baharda

fışkıran otlar, bu vatan için savaşmış, can vermiş analarımızın, nazlı gelinlerimizin

saçlarıdır, perçemleridir. Karlı dağlarımızın dorukları yaşlı dedelerimizin yüzüdür,

sakallarıdır. Bir mızrak gibi Ağrı Dağı’na uzanan dağlarımız yiğitlerimizin çelikten

kollarıdır. Bütün şehitlerimiz rahmetle anıyor, minnet ve şükranlarımızı sunuyoruz.

Ziya Zakir ACAR