AZERBAYCAN'IN CUMHURİYET GÜNÜ

Ziya Zakir ACAR

Üç Renkli Bayrağın Yükselişi ve Mehmet Emin RESULZADE

 Nerde beni gül koynunda doğuran,

Hamurunu göz yaşıyla yoğuran,

Beşiğimde, layla balam çağıran,

 Azerbaycan benim güzel yurdum oy!...

 Ölmez aşkım içimdeki sevdam oy!...

E. Yıldırım

21'inci yüzyıl koşullarında Kafkasya'ya baktığımızda, jeopolitik hedefler ve enerji 

kaynaklarının paylaşımı ekseninde büyük bir oyuna şahit oluyoruz. Bugün olduğu gibi, 

Birinci Dünya Savaşı öncesi ve sonrasında da Kafkasya, devletlerarası büyük bir oyuna sahne 

20’inci yüzyılın başlarında, İngiliz, Rus ve Alman rekabetinde dikkatleri üzerine 

çeken Kafkasya'da; en büyük Türk nüfusunu oluşturan Azerbaycan, kilit bir rol oynamıştır. 

Uzun yıllar Rus idaresi altında yaşayan Azerbaycan Türkleri, dört yıl devam eden Birinci 

Dünya Savaşının sonlarında, istiklal düşüncesini hayata geçirerek, 28 Mayıs 1918 tarihinde 

"28 Mayıs Azerbaycan Türklerinin Milli İstiklal Bayramıdır”. Alın yazısına 

hüzün, hicran ve şecaatin hâkim olduğu Azerbaycan 'ın fırtınalar dolu tarihinde müstesna 

bir yeri vardır bu günün. 28 Mayıs 1918'de Rus hâkimiyetinin bir asırlık zor gücüyle hüküm 

sürmesine son veren Azerbaycan Türkleri, Kafkasya 'da kendi bağımsız devletlerini ilan 

ettiler. Bu zaferin asıl mimarı ise esaretten kurtulan milleti üç renkli bayrağın ışığına toplayan 

ve istiklal mefkûresinin gönüllerde tutuşmasına muvaffak olan Azerbaycan aydını idi. " 

Azerbaycan Türklerini üç renkli bayrağın ışığı altında toplayan, istiklal fikrini hayata 

geçiren en önemli Azerbaycan aydını Mehmet Emin Resulzade, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin 

1884 yılında Bakü’de doğan Mehmet Emin Resulzade, çalışma hayatına 19 yaşında 

gazete yazarlığı ile başlamıştır. Tiflis'te yayınlanan Şark-i Rus, Azerbaycan'da Hüseyinzade 

Ali Bey Turan'ın Hayat ve Föyuzat ile Ahmet Ağaoğlu'nun İrşat ve Terakki gazetelerinde 

yazılar yazmış, Tekimül ve Yoldaş dergilerini yayımlamıştır. Çarlık Rusya’sının sömürgeci 

yönetimine karşı mücadele etmek amacıyla 1905 yılında siyasi faaliyetlere başlayan Mehmet 

Emin Resulzade, Rus idaresinin baskılan karşısında Türkiye'ye kaçmıştır. İstanbul'da Türk 

Ocaklarının kuruluşunda görev alan ve Türk Yurdu dergisinde makaleler yazan Resulzade, 

28 Mayıs 1918 tarihinde kurulan Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bağımsızlığı 23 ay 

devam etmiş, 1920 yılının 27 Nisan'ı 28 Nisan'a bağlayan gecede Sovyet Kızıl Ordusu 

Azerbaycan'ı işgal etmiştir. Bu Cumhuriyet, yaklaşık iki yıllık ömrüne rağmen Azerbaycan 

Türklerine hiçbir şeyin imkânsız olmadığını öğretmiştir. 

Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bağımsızlığının 1920 yılında sona ermesi üzerine 

Almanya'ya giden Mehmet Emin Resulzade, İkinci Dünya Savaşı'nın sonunda Türkiye'ye 

gelmiştir. Azerbaycan'ın tarihi, sosyal hayatı ve edebiyatı hakkında yüzlerce makale ve yirmi

kadar kitap kaleme alan, fikirleriyle Türk Milliyetçiliğine önemli katkılarda bulunmuş olan 

Mehmet Emin Resulzade, 6 Mart 1955 tarihinde Ankara'da hayata veda etmiştir. 

Azerbaycan Türkleri, bağımsız Azerbaycan'ın ilk Cumhurbaşkanı Mehmet Emin 

Resulzade'nin "Bir kere yükselen bayrak, bir daha inmez!" parolasını haklı çıkartarak, 

Sovyetler Birliği'nin dağılması üzerine 1992 yılında tekrar bağımsızlığını kazanmıştır. 

Azerbaycan Türklerinin kutladıkları Cumhuriyetinin 96. yıl dönümü bütün 

Azerbaycanlılara ve Türk Dünyasına hayırlara vesile olsun.