NEDEN GEÇMİŞE ÖZLEM DUYARIZ?
İnsan geçmişi neden özler? Aslında bu sorunun tek bir cevabı yok. Ama bir gerçek var ki, özlenen çoğu zaman geçmişin kendisi değil, o geçmişte hissedilen duygulardır.
Çocukluk mesela… Özlenen gerçekten o yıllar mı, yoksa o yıllardaki kaygısızlık mı? Sorumluluğun az olduğu, hayatın daha basit göründüğü zamanlar… İnsan büyüdükçe hayat ağırlaşır, sorumluluklar artar. İşte o noktada geçmiş, bir kaçış alanına dönüşür.
Bir başka neden ise kayıplardır. Hayatımızda artık olmayan insanlar… Bir daha yaşanmayacak anlar… Geçmişe duyulan özlem, biraz da onları yeniden hissedebilme isteğidir. Çünkü insan bilir ki, bazı şeyler geri gelmeyecek. Bu da geçmişi daha değerli kılar.
Zamanın bir etkisi daha vardır: seçerek hatırlamak. İnsan kötü anıları silikleştirir, iyi olanları öne çıkarır. Bu yüzden geçmiş, olduğundan daha güzel görünür. Oysa o günlerde yaşarken belki de aynı şeyleri düşünmüyorduk.
Bir diğer önemli sebep ise bugündür. Eğer insan bugün mutlu değilse, tatmin olmuyorsa ya da kendini eksik hissediyorsa, geçmiş daha cazip görünür. Çünkü geçmiş değişmez, güvenlidir. Bugün ise belirsiz ve yorucudur.
Ama belki de en çarpıcı gerçek şudur: Bugün yaşadığımız anlar da bir gün özlenecek. Şu an sıradan gelen birçok şey, yıllar sonra değer kazanacak. Tıpkı bugün özlediğimiz geçmiş gibi.
O zaman mesele sadece geçmiş değil. Mesele, insanın yaşadığı anla kurduğu bağdır. İnsan neyi tam yaşayamazsa, onu sonradan özler.
Belki de bu yüzden geçmişe özlem duyuyoruz. Çünkü bazı anları yaşarken fark edemiyoruz ve fark edemediğimiz her şey, zamanla kıymete dönüşüyor.
GEÇMİŞİ ÖZLEMEK Mİ? BUGÜNÜ YAŞAYAMAMAK MI?
İnsan bazen durup kendi kendine soruyor: Gerçekten geçmişi mi özlüyoruz, yoksa bugünü yeterince yaşayamadığımız için mi geriye dönüp bakıyoruz?
Eski bayramlar, eski dostluklar, eski sokaklar… Her şey daha samimi, daha sıcak, daha gerçek gibi geliyor. Çocukluk günleri özellikle… Sanki hayat o zaman daha yavaştı, daha anlamlıydı. Ama gerçekten öyle miydi, yoksa biz mi öyle hatırlamak istiyoruz?
Geçmişin en büyük özelliği, seçilerek hatırlanmasıdır. İnsan kötü anıları törpüler, iyi olanları büyütür. Bu yüzden geçmiş çoğu zaman bugünden daha güzel görünür. Oysa o günlerin içinde de sıkıntılar, eksikler, hatta mutsuzluklar vardı. Ama zaman, onları geri planda bırakır.
Bugün ise farklı. Her şey hızlı, her şey anlık. İnsan yaşadığı anın içinde kalmakta zorlanıyor. Bir yandan gelecek kaygısı, bir yandan günlük telaş… Böyle olunca da bugünü hissetmek yerine, ya geçmişe sığınıyor ya da geleceğe kaçıyoruz.
Belki de mesele geçmişi özlemek değil. Mesele, bugünü yeterince hissedememek. Çünkü insan neyi tam yaşayamazsa, onu eksik hisseder. Ve eksik kalan her duygu, zamanla özleme dönüşür.
Düşünmek gerekir: Bugün yaşadığımız anlar da yarının “eski güzel günleri” olmayacak mı? Belki yıllar sonra bugünü hatırlayıp aynı cümleyi kuracağız: “Ne günlerdi…”
O zaman asıl soru şu: Bugünü gerçekten yaşıyor muyuz, yoksa sadece geçip gitmesine mi izin veriyoruz?
Geçmişi özlemek insani bir duygu. Ama bugünü kaçırmak, belki de en büyük kayıp. Çünkü hayat, ne dündedir ne de yarında… Hayat, tam olarak şu andadır.
YORUMLAR