1453’DE GEMİLER GERÇEKTEN KARADAN YÜRÜTÜLDÜ MÜ?
Tarih bazen bir destan gibi anlatılır. O destanın içinde öyle sahneler vardır ki, insan ister istemez “Bu kadar da olmaz” der. İşte 1453’te gemilerin karadan yürütülmesi meselesi tam da böyledir.
Fatih Sultan Mehmet henüz 21 yaşındaydı. Karşısında ise yüzyılların başkenti Konstantinopolis vardı. Şehir surlarla çevriliydi, denizden ise Haliç’in girişine çekilen kalın zincirle korunuyordu. O zincir, Osmanlı donanmasının içeri girmesini engelliyordu. Deniz kapalıydı.
Peki, ne oldu?
Kaynakların büyük çoğunluğu, Osmanlı donanmasına ait yaklaşık 60–70 kadar geminin, bugünkü Dolmabahçe-Beşiktaş hattından başlayıp tepeler üzerinden kaydırılarak Haliç’e indirildiğini yazar. Yağlanmış kızaklar, yuvarlak kütükler ve insan gücü… O dönem için çılgınlık gibi görünen ama askeri zekâ açısından son derece mantıklı bir hamle.
Sadece Osmanlı kronikleri değil, Bizanslı tarihçiler de bu olayı aktarır. Şehrin içinden bakıldığında, sabah uyandıklarında Haliç’te Osmanlı gemilerini gören Bizans halkının yaşadığı şaşkınlık anlatılır. Yani mesele sadece tek taraflı bir “efsane” değildir.
Elbette bazı tarihçiler sayılar konusunda farklı rakamlar verir. “Gemiler tamamen karadan mı yürütüldü, yoksa kısa bir mesafe mi aşıldı?” sorusu da tartışılır. Ancak gemilerin Haliç’e zinciri aşmadan sokulduğu ve bunun karadan nakil yoluyla yapıldığı tarihsel bir gerçeklik olarak kabul edilir.
Bu hamle, kuşatmanın seyrini değiştirdi. İstanbul'un Fethi sadece toplarla sur yıkmanın değil, stratejik aklın da zaferidir.
Bugünden bakınca bize film sahnesi gibi geliyor. Ama o günün şartlarında savaş, sadece kılıçla değil; mühendislikle, lojistikle ve cesaretle kazanılıyordu. 1453’te karadan yürüyen aslında sadece gemiler değildi; bir çağ kapanıyor, bir çağ açılıyordu.
Tarih bazen abartılır. Ama bazı anlar vardır ki, abartı değil; zekânın ve kararlılığın ta kendisidir. 1453 de onlardan biridir.
YORUMLAR