IĞDIRDA KARA KIŞIN GİRMESİ NEDENİYLE ÇİLE KARPUZU KESİLDİ
IĞDIRDA KARA KIŞIN GİRMESİ NEDENİYLE ÇİLE KARPUZU KESİLDİ Iğdır’da geleneksel eski halk takvimine göre yılın en uzun gecesi olan 22 Aralık yöre halkınca büyük çileyi (kara kış) olarak adlandırılmaktadır. Büyük çilenin başlaması mevsim değişikliğidir yani sonbahar yerini artık kışa bırakmıştır. Yöre halkı kara kışla mücadeleye hazır olduğunu ve kara kıştan korkmadığını vurgulamak için evlerde sofralar kurarlar ve bu uzun gecede komşularla bir araya gelerek hoş sohbetler yaparlar, evlerde bü
22 Aralık 2017 - 13:50
IĞDIRDA KARA KIŞIN GİRMESİ NEDENİYLE ÇİLE KARPUZU KESİLDİ
Iğdır’da geleneksel eski halk takvimine göre yılın en uzun gecesi olan 22 Aralık yöre halkınca büyük çileyi (kara kış) olarak adlandırılmaktadır. Büyük çilenin başlaması mevsim değişikliğidir yani sonbahar yerini artık kışa bırakmıştır. Yöre halkı kara kışla mücadeleye hazır olduğunu ve kara kıştan korkmadığını vurgulamak için evlerde sofralar kurarlar ve bu uzun gecede komşularla bir araya gelerek hoş sohbetler yaparlar, evlerde büyük çilenin şerefine açılmış sofraların en seçilip sayılanı ise yazdan özellikle bu gün için bekletilen çile karpuzudur. Kurulan büyük çile sofrasında canlara sıcaklık veren yemekler, helvalar pişirilir, yemeklerin yenilmesinin ardından aile büyüyü tarafından çile karpuzu kesilir, çile karpuzu önce üst kısmından yuvarlak kapak şeklinde kesilir ve aile reisince dörde bölünür, bu parçalar aile reisi tarafından sofraya yukarıdan atıldığında hane halkınca herkes bir dilek tutar içinden ve bu kabukların düşme şekline göre niyetler yorumlanır.
Iğdır’a bağlı Melekli beldesi sakinlerinden Sezayıl Ertekin bu geleneğimizin kaybolmaması için yazın kendi tarlasından kopardığı karpuzları 21 Aralık gecesi komşuları davet ederek evinde keserek misafirlerine ikram etti. Sezayıl Ertekin yaptığı kısa konuşmada “ Milletler gelenek görenek ve kültürleriyle ayakta kalırlar, bizler geleneklerimizi yaşattığımız müddetçe varlığımızı sürdürmemiz mümkündür. Bu nedenle eski Türk geleneklerinden olan çile karpuzunu bu gün komşularla bir araya gelip bu geleneğimizi yaşatmaya çalıştık “ dedi. Ardından misafirler arasında çileyle ilgili şiirler okunarak diğer komşulara küçük dilimler halinde karpuz payı gönderildi.
Bu garpız çile garpız
Düşüpdü dile garpız
Yığılıp xurcunlara
Gedir yar gile garpız
xxxxxxxxxxxx
Böyük çile
Boyu ir bele
Ne ağrı verdi ele
Ne acı söz aldı dile
Ötdü bele bele
Gidecek güle güle.
ÇİLELER: Eski halk takvimine göre kış üç bölüme ayrılır büyük çile 22 Aralıkta başlar ve 40 gün sürer, büyük çilenin başlaması mevsim değişikliğidir yani sonbahar yerini artık kışa bırakmıştır, büyük çilenin bittiği gün küçük çile başlar ve 20 gün sürer, küçük çile büyük çileden daha soğuk ve ayazlıdır. Küçük çilenin bitmesiyle üçüncü çile Boz ayı dönemi başlar ve akabinde baharı getirir.
Iğdır’da geleneksel eski halk takvimine göre yılın en uzun gecesi olan 22 Aralık yöre halkınca büyük çileyi (kara kış) olarak adlandırılmaktadır. Büyük çilenin başlaması mevsim değişikliğidir yani sonbahar yerini artık kışa bırakmıştır. Yöre halkı kara kışla mücadeleye hazır olduğunu ve kara kıştan korkmadığını vurgulamak için evlerde sofralar kurarlar ve bu uzun gecede komşularla bir araya gelerek hoş sohbetler yaparlar, evlerde büyük çilenin şerefine açılmış sofraların en seçilip sayılanı ise yazdan özellikle bu gün için bekletilen çile karpuzudur. Kurulan büyük çile sofrasında canlara sıcaklık veren yemekler, helvalar pişirilir, yemeklerin yenilmesinin ardından aile büyüyü tarafından çile karpuzu kesilir, çile karpuzu önce üst kısmından yuvarlak kapak şeklinde kesilir ve aile reisince dörde bölünür, bu parçalar aile reisi tarafından sofraya yukarıdan atıldığında hane halkınca herkes bir dilek tutar içinden ve bu kabukların düşme şekline göre niyetler yorumlanır.
Iğdır’a bağlı Melekli beldesi sakinlerinden Sezayıl Ertekin bu geleneğimizin kaybolmaması için yazın kendi tarlasından kopardığı karpuzları 21 Aralık gecesi komşuları davet ederek evinde keserek misafirlerine ikram etti. Sezayıl Ertekin yaptığı kısa konuşmada “ Milletler gelenek görenek ve kültürleriyle ayakta kalırlar, bizler geleneklerimizi yaşattığımız müddetçe varlığımızı sürdürmemiz mümkündür. Bu nedenle eski Türk geleneklerinden olan çile karpuzunu bu gün komşularla bir araya gelip bu geleneğimizi yaşatmaya çalıştık “ dedi. Ardından misafirler arasında çileyle ilgili şiirler okunarak diğer komşulara küçük dilimler halinde karpuz payı gönderildi.
Bu garpız çile garpız
Düşüpdü dile garpız
Yığılıp xurcunlara
Gedir yar gile garpız
xxxxxxxxxxxx
Böyük çile
Boyu ir bele
Ne ağrı verdi ele
Ne acı söz aldı dile
Ötdü bele bele
Gidecek güle güle.
ÇİLELER: Eski halk takvimine göre kış üç bölüme ayrılır büyük çile 22 Aralıkta başlar ve 40 gün sürer, büyük çilenin başlaması mevsim değişikliğidir yani sonbahar yerini artık kışa bırakmıştır, büyük çilenin bittiği gün küçük çile başlar ve 20 gün sürer, küçük çile büyük çileden daha soğuk ve ayazlıdır. Küçük çilenin bitmesiyle üçüncü çile Boz ayı dönemi başlar ve akabinde baharı getirir.
YORUMLAR