ERMENİLERİN KATLETTİĞİ 178 ŞEHİT ANISINA ANIT YAPILDI

ERMENİLERİN KATLETTİĞİ 178 ŞEHİT ANISINA ANIT YAPILDI



Tacettin DURMUŞ / KARS



Kars ve çevresinde 1918 olaylarında, Ermenilerin zulmüne tanık olmuş

82 köyden bugüne kadar sadece 3 köyde toplu mezar açılmış ve bu

mezarlarda Bin 112 Müslüman Türk’ün kemiklerine ulaşılmıştır.



Kars’ın Arpaçay ilçesinin Büyük Çatma Köyü’nde, 1918 yıllarında Ermeni

Komandan Baratof komutasındaki Ermeni Taşnak çeteleri tarafından Küçük

Çatma Köyü’nde şehit edilen, çoğunluğu kadın ve çocuklardan oluşan 178

şehit için anıt yapıldı.



Büyük Çatma Köyü Muhtarı İbrahim Birdal öncülüğünde, köy halkının

yıllardan beridir verdiği özverili çalışma neticesinde, Arpaçay

Kaymakamlığı tarafından yapılan şehitlik anıtının açılışı, mübarek

Kadir Gecesinde düzenlenen törenle gerçekleştirildi. Açılış törenin

ardından da kurulan çadırda iftar programı icra edildi.



Arpaçay Kaymakamı Fatih Erdem’in büyük gayretleri sonucu Büyük Çatma

Köyü’nün Akyaka - Kars Karayolu üzerinde 16 X 7 metrekare çapında

yapılan anıtın muhteviyatında, 9 adet şehide ve 1 adet Hicri 1334

tarihli Osmanlıca yazılı büyük paitaht ile birlikte dev Türk Bayrağı

bulunuyor.



BU GÜNE KADAR 82 KÖYDEN SADECE 3’ÜNDE TOPLU MEZAR AÇILDI



Kars ve çevresinde benzer olayların yaşandığı 82 köyde, bu zamana

kadar sadece 1991 yılında Subatan Köyünde 574 ve 2003 yılında Derecik

Köyü’nde 360 kişinin Ermeniler tarafından aynı tarihlerde toplu olarak

katledildikten sonra gömüldüğü köylerde kazı yapılmış ve ardından da

şehitler anısına Ani Ören Yeri ile Kars Kara Yolu üzerinde anıt

yapılmıştı.



Bilindiği gibi Küçük Çatma köylüleri tarafından mezarlığa dönüştürülen

1920 yılında 178 şehidin gömüldüğü samanlıkta, 2010 yılında Mülazim

Turan’a ait evin bahçesinde bulunan 90 metrekarelik alanda, Müslüman

Türklere ait toplu mezarın ortaya çıkarılması için Kafkas Üniversitesi

(KAÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü ve Kars Müze Müdürlüğünce

kazı yapılmıştı. Yapılan incelemelerin ardından daha sonra bu alan

Taşınmaz Kültür Varlığı olarak tescil edilmişti.



O yıllarda Türk ordusunun doğu harekatına başladığı sırada Ermeni

çeteleri geri çekilirken, Türk halkına yapmış olduğu katliamlardan

birinin de Küçük Çatma köyünde gerçekleştirilmişti. Tarihi kayıtlarla,

Osmanlı arşivlerinde 178 kişinin burada şehit olduğu tespit edilmişti.

Bölgemizde bu tür olayların yaşandığı 82 köyün olduğu ileri sürülüyor.



MÜBAREK KADİR GECESİNDE AÇILIŞ YAPILDI



Şehitlik anıtının açılışı nedeniyle Arpaçay Kaymakamlığı tarafından

resmi tören düzenlendi.



Mübarek Kadir Gecesinde gerçekleştirilen açılış törenine, Arpaçay

Kaymakamı Fatih Erdem, Belediye Başkanı Erçetin Altay, Arpaçay Savcısı

Ertaç Sarıkaya, İl Özel İdaresi Genel Sekreteri Mehmet Özbey, Aile ve

Sosyal Politikalar İl Müdürü Aydın Acay, Birlik Vakfı Kars Şube

Başkanı Özgür Turhan, İlçe Jandarma Komutanı Yüzbaşı Emrah Çelik, İlçe

Emniyet Amiri Erkan Sönmez, Azerbaycan Kars Başkonsolos Vekili, Köy

Muhtarı İbrahim Birdal ve köy halkı katıldı.



Saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başlayan

Emin Hınıslıoğlu’nun sunduğu törende, şehitler için Mehmet Çelik

tarafından Kur’an-ı Kerim, Ramazan Menteş tarafından Mevlidi Şerif ve

Arif Uysal tarafından da ilahiler okundu.



Tören sırasında Büyük Çatma Köyü İmamı Hatibi Arif Ülker’in okuduğu

hatmi şerif de İlçe Müftüsü Ahmet Gözcü tarafından şehitlerin ruhuna

bağışlandı.



KAYMAKKAM ERDEM, “İNSANLIK TARİHİN UTANÇ NOKTASI DİYEBİLECEĞİMİZ ÇOK

CİDDİ ZULÜMLER YAPILDI.



Açılış töreni sırasında konuşan Arpaçay Kaymakamı Fatih Erdem, Osmanlı

Devleti'nin son dönemlerinde özellikle 18. yüzyıldan itibaren Osmanlı

topraklarının her cephesinde karışıklıklar başladığını söyledi. Bunun

etkili olduğu bölgelerden birinin Kars ve çevresi olduğunu ifade eden

Erdem, "Bölgemiz için önemli olan iki gelişme, hafızalarda yer etti.

Bunlardan bir tanesi Osmanlı-Rus savaşı, diğeri de Mondros

Mütarekesidir. Bu iki tarihsel olay, bölge için ve bugünü anlamamız

için çok önemlidir. O dönem Ermeniler, insanlık tarihi bakımından

utanç noktası diyebileceğimiz çok ciddi zulümler yaptılar. Ermeni'ler

buradayken aynı zamanda kendilerine güvenli bir hat oluşturmak için

pilot bölge seçtikleri bazı noktalar vardı ki onlardan bir tanesi de

bugün burada bulunduğumuz noktadır. Burası tren yolu ve ana yolla

bağlantılı olması hasebiyle Pergit, Kuyucuk, Şahnalar ve Geçit köyü

tarafında Ermeni'ler katliamlarını artırarak bölgeyi temizleyip bir an

önce yol açmaya çalıştılar. O açıdan katliamın en ciddi tanıklarından

birisi de bu bölge halkı olmuştur."dedi.



Kars ve çevresinde bu türden birçok katliamların yaşandığına da vurgu

yapan Erdem, "Bu anıt burada temsili olarak Arpaçay'daki bütün Ermeni

katliamına uğrayan bütün şehitleri de temsil ediyor. Hepimizin bildiği

üzere Osmanlı bu mücadeleyi sadece doğuda vermedi. Kurtuluş

mücadelesini aynı zamanda Çanakkale Cephesi'nde de yürüttü" diye

konuştu.



BÖLGEMİZDE BÜYÜK KATLİAMLAR YAŞANDI



Köy muhtarı İbrahim Birdal da, 1915-1918 yılları arasında Ermeni

mezalimine uğrayan bölgemiz büyük katliamlar gördüğünü hatırlattı.



Bu katliamı birebir yaşayan köy halkının toplatılarak Ermemi Taşnak

milisleri tarafından komşu köy olan Küçük Çatma'da katledildiğini

söyleyen Birdal, "O dönem Büyük Çatma köyünden toplam 183 kişi

katledilirken, bugünkü yetişmiş erkek sayısı 168'dir. Bu katliamın

boyutlarını göstermektedir. Bayrağımıza sahip çıkmalıyız. Bu anıtın

yapılmasında emeği geçenlere hepsine teşekkür ediyorum" dedi.