Azima Ağalarova, XXI Asır Dünya Edebiyatında Görkemli Simadır

Azima Ağalarova, XXI Asır Dünya Edebiyatında Görkemli

Simadır

XX asrın sonlarına doğru Ermeni lobilerinin ortaya attığı

“Dağlık Karabağ” meselesi Azerbaycan’ın sadece toprak kaybına

sebep olmadı. Sovyetler Birliği’nin son liderinin himayesinde

gerçekleştirilen Ermeni işgalleri ve Türk katliamları Azerbaycan’da

hayatın tüm sahalarında, özellikle de ilim ve tahsilde eksikliği yıllarca

hissedilecek boşluklar yarattı.

Yakın geçmişimizde bir deyim vardı: ”Şimdi hiçbir yazarın

kitabı okunmuyor!” Ben, bu atasözü üzerinde düşündüğümde, bu

atasözünün bazı gerçekliği yansıttığı kanısındayım. Gerçekten de

ülkemizde uzun yıllar kitap okunmadı. Çeşitli sebeplerle güzel

sanatlardan ve edebiyattan uzak duruldu. Çünkü Azerbaycan’ın

genel ve siyasi durumu nedeniyle mevcut kitaplar Sovyet ideolojisini

yansıtıyordu.

Diğer taraftan yeni eserlerin ortaya çıkmaması da olumsuz bir

tesir gösterdi. Şükürler olsun ki o sıkıntılı devirler geride kaldı. Evet

şükürler olsun ki artık kitaplar okunuyor. Yaşadığımız 21.yüzyılın ilk

17 yılında Azerbaycanlı yazarların ortaya koydukları güçlü eserler,

tüm 20.yüzyılın eserleri içinde önemli bir ağırlığa sahiptir. Bunun

esas sebebini Azerbaycan’ın bağımsızlığı ile beraber halkımızın

dünya ülkeleriyle entegrasyonuna ve dünya edebiyatı ile

tanışmasına bağlıyorum.

Diğer önemli bir sebep de Azerbaycan Devleti’nin güzel

sanatlara ve edebiyata verdiği önemdir. Bu, daha geniş ve özel bir

konuyu kapsadığı için, bu yazıda bu konuyu detaylandıramıyorum

ancak şunu söyleyebilirim: Son yıllarda bizzat Cumhurbaşkanı İlham

Aliyev’in direktifleri ile çok sayıda eser, Latin alfabesi ile basıldı.

Şimdi, art arda eserler yazarak benim dikkatimi çeken bir yazar

hakkında kendi fikir ve görüşlerimi belirtmek istiyorum. Bu yazar ne

filozoftur ne tarihçi ne gazeteci ne de hukukçudur. Sovyet devrinde

Yabancı Diller Enstitüsü’nü bitiren Azerbaycan asıllı bir Alman

vatandaşıdır. O, dört kitabını tahminen iki ayda okuduğum Azima

Ağalarova’dır.

O, yirmi birinci yüzyıl dünya edebiyatının ünlü isimleri ile

beraber geniş okuyucu kitlelerine ulaşmaya layıktır. Ne yazık ki

burada kitap basımı ve yayımı problemleri yazarı etkilemektedir.

Evet Azima Ağalarova’nın Azerbaycan ve Anadolu Türkçesi ile

yayımlanan “Gecelerde Saklı Kaldım”, Teyyare Kanadında Uçan

Kuş”, “Bakü’den Kahire’ye ve Stockholm’a Uzanan Yol”,

“Yıpranmış Hayaller Peşinde” adlı kitaplarının, 1000-2000

arasında tiraj yapmasının asıl sebebi basım ve yayımdır.

Ne zaman ve kimden duyduğumu hatırlamadığım güzel bir söz

aklıma geldi: ”Başlık, metnin yarısıdır!” Azima Ağalarova’nın dünya

edebiyatı için güzel örnekler teşkil edecek eserlerinin adları cazibeli

ve düşündürücüdür. Kitapların adları ile içeriği arasındaki uyum,

gerçekten de dikkat çekicidir.

Şimdi genç yazarın eserleri hakkındaki görüşlerimi ayrı ayrı

belirtmek istiyorum. Azima Hanım’a genç yazar dememin iki sebebi

vardır: Birincisi beş yıl önce yazarlığa başladı; ikincisi ise onun

eserlerinde karşılaştığınız objelerde, gençlik ile beraber saf bir sevgi

ve sadakat vardır. Burada hayat ve insanlık aşkı, vatan sevgisi,

kadın-erkek ilişkisi oldukça önemli bir tarzda okuyucuya iletiliyor.

Öyle ki yazar bir yandan edebi bir ustalıkla bütün eserlerinde

sevginin duruluğunu anlatırken diğer taraftan sevgi ve gurur

arasında keskin bir çatışma yaratmayı başarıyor. En önemlisi de bu

çatışmada gerçeklik ile adalet duygularını ön planda tutuyor.

Diyebilirim ki onun tüm eserlerindeki konular gerçek hayattan

alınmıştır.

Özellikle “Yıpranmış Hayaller Peşinde” ve “Bakü’den

Kahire’ye ve Stokholm’a Uzanan Yol” adlı eserleri, Brezilyalı

meşhur yazar Paulo Coelhon’un casus romanları kadar

sürükleyicidir.

Yazar büyük bir ustalıkla Lale-Serdar, Lale-Henry, Adil-Bahar,

Kemal-Suzan, Jozef-Dilara gibi kahramanları ile rengarenk sahneler

yaratıp okuyucusunu bu saf ve tertemiz güzellik bahçesinden haz

almaya sevk ederek kendi hayatlarında da aynı güzelliği yaşamağa

heveslendiriyor.

Azima Ağalarova uluslararası ilişkilere duyduğu ilgi nedeniyle

Sovyetler Birliği’nin Ortadoğu ve Avrupa siyasetini iyi bilmektedir.

Sahip olduğu yüksek bilgi seviyesi onun eserlerindeki özelliği daha

da güçlendirmektedir. SSRİ’nin geçmiş devirdeki Ortadoğu

politikalarının halen Rusya Federasyonu tarafından devam

ettirildiğini kendine has bir dille “Bakü’den Kahire’ye ve

Stokholm’a Uzanan Yol” adlı kitabında anlatmıştır.

Bu dedektif romanının kurgusu, Puşkin’in “Yüzbaşı’nın Kızı”

romanı ile benzerlik göstermektedir. Bundan başka meşhur

Azerbaycanlı yazar Alibaba Hacızade’nin roman kurgusunda

kullandığı taktik ile Azima Ağaoğlu’nun kullandığı taktik aynı gibidir.

Bu roman 2015 yılında İsveç’te “A Long Trip From Bakü to

Cario and Stockholm” adı ile İngilizce yayımlanmış olup halen

AB’nin beş ülkesinde online olarak satılmaktadır. Bu yönü ile

Azerbaycan edebiyatının Avrupa’da ilgi görmesi bizim için gurur

vericidir.

Azima Ağalarova’nın yazı dili ve üslubu ile ilgili olarak bir

şeyler söylemek de yerinde olur: O, fikir ve görüşlerini objektif olarak

okuyucuya aktarmaktadır. Zengin söz dağarcığı, nadir ifade üslubu,

akıcı ve sade yazı dili onun kitaplarını okuyanların sayısını

artırmaktadır.

Yazar, okuyucuyu yoran uzun tasvirlerden ve gereksiz

tekrarlardan kaçınmış, kendisi ile okuyucusu arasında samimi bir

köprü kurmayı başarmıştır. Onun eserlerindeki sosyal-siyasi olaylar

ve kitaptaki objeler arasındaki gelişim süreci çok uygun bir şekilde

oluşturulduğu için okuyucu bir yandan objelerin kaderini merak

ederken diğer yandan hasretle bu sürecin sonunu beklemektedir.

Yazar büyük bir ustalıkla milletler, dinler ve mezhepler

arasında dostluğu güzel bir şekilde tasvir ederken, hayırseverliği,

lider kişilerle işçilerin arasındaki ilişkilerin adaletli ve samimi bir

şekilde geliştirilmesini, işlerin yapılış şeklini tebliğ ederken emrindeki

kişilere karşı samimi davranmayı, özetle liderliği yeni bir bakışla

anlatmaktadır.

O, eserlerinde karşılıklı ilişkileri samimi bir şekilde

geliştirilmesinin önemini açık bir şekilde anlatmıştır. Yetenekli kalem

dostum, insanların hedeflerine ulaşması için tek bir yol

göstermektedir: Mücadele!..

Mücadele ise hayat aşkı demektir. Azerbaycan halkının da

daha iyi organize edilmiş bir mücadeleye ihtiyacı vardır.

Azerbaycan’ın gelişmesi ve kuvvetlenmesi, Karabağ’ın düşman

işgalinden kurtarılması için bütün gerçeklerin dünya kamuoyuna

duyurulmasında daha mücadeleci olmak dileği ile Azima Ağalarova

Hanım’ın daha büyük eserlere imza atacağına inanıyor, kendisine

başarılar diliyorum.

Sabir Şahtaxtı

Gazeteci/Yazar

17 Şubat 2017