Hayat Aras Toktaş

Hayat Aras Toktaş

TÜRK DÜNYASINA BAKIŞ [email protected]

TÜRKLERDE BAHAR/YAZ BAYRAMLARI

19 Mart 2021 - 09:20

TÜRKLERDE BAHAR/YAZ BAYRAMLARI

Ağırlığım, uğurluğum tökülsün,
Odda yanıp kül olsun,
Yansın alov saçılsın,
Menim bahtım açılsın

Dünya üzerindeki kutlamaların bazıları eski gelenek ve göreneklerin günümüze
taşındığı (Türklerin Nevruz, Hıdrellez bayramı; Hintlilerin Holi Festivali vd.) bazıları da ilgili
din ya da inanışın özel günlerine ait eylemlerin (Müslümanların Kurban Bayramı,
Hristiyanların Cadılar Bayramı, Yahudilerin Sukod Bayramı, Musevilerin Yom Kippur günü
vd.) yer aldığı uygulamalardır.
Bayram kelimesini halkın belleğindeki değişmez karşılığı; küslerin barıştığı, iletişimin
hızlandığı, kalabalık sofraların kurulduğu, evlerin, giyimlerin en zengin renklere
büründürüldüğü, en güzel duaların edildiği, dünyasını değiştirenlerin unutulmayıp ziyaretlerin
yapıldığı özel günlerdir.
İnsanoğlunun günlük hayatının vazgeçilmez bir parçası olan ateş; koruyucu, kutsayıcı,
yardım edici, tedavi edip iyileştirici özellikleriyle Türk kültüründe onu kült derecesine
çıkarmıştır.
Kendisi ve yakınları için güzel ve hayırlı dileklerde bulunma; geçmiş yılın ağırlığını,
uğursuzluğunu, hastalığını, olumsuzluğunu üzerlerinden atma, gelecek yılın kutlu, uğurlu,
sağlıklı olmasını dileme amacıyla yakılan ateşin üzerinden atlama geleneği aynı zamanda
Ergenekon’a bir göndermedir.
Yeryüzünün dirilmesi, canlanması, renklenmesi her coğrafyada aynı tarihe denk
gelmediğinden baharın/yazın bayram olarak karşılanıp kutlanması da aynı tarihlere denk
gelmez.
Türk Dünyasının çoğunluğunda 21 Mart olarak kutlanan Nevruz/Yenigün Bayramı
Sibirya Tatarlarında Emel Bayramı, Kazakistan’da Amal Bayramı (14 Mart), Altay
Türklerinde Cılgayak/Yılgayak Bayramı adıyla bilinir. Sibirya Tatarlarına ait olan bir diğer
bahar bayramı, eskicil birçok unsuru barındıran ancak günümüzde unutulmaya yüz tutmuş
Boz Uzatu törenidir. Yakutistan’da yaşayan Türklerde hazirandaki Isıah, Hakasya’da Tun,
Tataristan’da Sabantuy, Başkurdistan’da Habantuy, Nogaylarda Sabantoy, Çuvaşistanda
Akatuy, Kırım Tatarlarında Tepgeç/Tepreş; Moğolistan ve Tuva’da temmuz, ağustos
aylarındaki Naadam/Naadım (Kutlamaların yeri ve tarihi içinde bulunulan ekonomi, salgın…
gibi şartlara göre değişiklik gösterebilir.) adıyla karşımıza çıkan bayramlar, törenler,
festivaller, şenlikler, kutlamalar kültürümüzün zenginliğini, coğrafyamızın enginliğini
gösterir.
Birliği beraberliği simgeleyen toplu danslar, gücü kuvveti sınayan güreşler, ok atışları,
at yarışları güneşin daha çok parladığı günlerde, mavi gökyüzüne teşekkürü simgeler.
Halk takvimine göre şekillenmiş törenler, festivaller, şenlikler ve bayramlar geleneksel
kültürün korunması ve gelecek nesillere taşınması yönünden güçlü anlamlar taşımaktadır.
Toplumsal katılımlar toplumsal kalıtımları sağlam kılar. Adları farklı da olsa, yeniliğin
müjdecisi bu özel günlerin, geleneğin en tatlı mirası olan bayram tadını, hayatınıza
yerleştirmesi dileğiyle bayramınızı kutlarım.

YORUMLAR

  • 0 Yorum